Με αφορμή την ταινία My Dearest Señorita (Mi querida señorita), αναδεικνύεται ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα που αφορά τα ίντερσεξ άτομα αλλά κυρίως τις σύνθετες βιολογικές, ψυχολογικές και κοινωνικές διαστάσεις με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι. Ο όρος ίντερσεξ αναφέρεται σε άτομα που γεννιούνται με παραλλαγές στα χαρακτηριστικά φύλου (χρωμοσώματα, γονάδες, ορμόνες, ανατομία των γεννητικών χαρακτηριστικών) οι οποίες δεν εντάσσονται πλήρως στις τυπικές βιολογικές κατηγορίες «αρσενικό» ή «θηλυκό». Αποτελούν φυσική έκφραση της ανθρώπινης βιολογικής ποικιλομορφίας και δεν συνιστούν από μόνες τους παθολογική κατάσταση.
Σε βιολογικό επίπεδο, τα ίντερσεξ άτομα ενδέχεται να παρουσιάζουν διαφορετικά μοτίβα ανάπτυξης των αναπαραγωγικών οργάνων, διαφοροποιήσεις στη χρωμοσωμική σύσταση ή διαφορετικά επίπεδα ορμονικής δράσης. Οι βιολογικές αυτές διαφοροποιήσεις, πολύ πιθανόν να συνδέονται με ζητήματα που απαιτούν ιατρική παρακολούθηση. Ωστόσο, πολλές επεμβάσεις που εφαρμόζονταν σε αυτόν το πληθυσμό, δεν πραγματοποιούνταν για λόγους υγείας, αλλά για την προσαρμογή του σώματος σε κοινωνικές αντιλήψεις περί φύλου.
Σε ψυχολογικό επίπεδο, οι δυσκολίες που βιώνουν πολλά ίντερσεξ άτομα συχνά δεν απορρέουν από τα ίδια τα βιολογικά χαρακτηριστικά τους, αλλά από την κοινωνική αντιμετώπιση και τις εμπειρίες στίγματος, απόκρυψης ή έλλειψης ενημέρωσης. Η αίσθηση διαφορετικότητας, η απόκρυψη πληροφοριών για το σώμα τους συνδέονται άμεσα με άγχος, μειωμένη αυτοεκτίμηση και δυσκολίες στη διαμόρφωση θετικής εικόνας εαυτού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ζήτημα των μη αναστρέψιμων χειρουργικών παρεμβάσεων κατά την παιδική ηλικία. Τα τελευταία χρόνια, ολοένα περισσότερες επιστημονικές και ανθρωποκεντρικές προσεγγίσεις υποστηρίζουν ότι όταν δεν υφίσταται άμεση ιατρική αναγκαιότητα, οι επεμβάσεις αυτές είναι σημαντικό να αναβάλλονται έως ότου το ίδιο το άτομο αποκτήσει τη δυνατότητα να συμμετάσχει ουσιαστικά στη λήψη αποφάσεων. Η αρχή της αυτονομίας, αναγνωρίζει ότι το σώμα και η προσωπική ταυτότητα αποτελούν θεμελιώδεις διαστάσεις της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Η αναγνώριση του δικαιώματος επιλογής δεν αποτελεί απλώς ιατρικό ή κοινωνικό ζήτημα· αποτελεί έκφραση σεβασμού προς την ανθρώπινη ύπαρξη!
Τα ίντερσεξ άτομα δεν χρειάζονται να προσαρμοστούν σε αυστηρά κοινωνικά πρότυπα προκειμένου να γίνουν αποδεκτά· αντίθετα, η κοινωνία καλείται να αναθεωρήσει αντιλήψεις και στερεότυπα που συχνά περιορίζουν την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Η ενσυναίσθηση αποτελεί μια ενεργή στάση αναγνώρισης, σεβασμού και κατανόησης της εμπειρίας του άλλου. Όσο η κοινωνία απομακρύνεται από άκαμπτες επιταγές σχετικά με το σώμα, το φύλο και την ταυτότητα, τόσο δημιουργείται ένας χώρος όπου κάθε άνθρωπος μπορεί να αναπτυχθεί με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και αυθεντικότητα, χωρίς να καλείται να αποδείξει ότι δικαιούται να υπάρχει όπως είναι!
Ζένια Νικολάου, Ψυχολόγος.
