Η γνωστική υγεία — δηλαδή η μνήμη, η συγκέντρωση και η καθαρή σκέψη — επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες. Η ηλικία παίζει ρόλο, όμως οι καθημερινές μας συνήθειες φαίνεται ότι μπορούν να προστατεύσουν σημαντικά τον εγκέφαλο με το πέρασμα των χρόνων.
Σήμερα, οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι η διατροφή, η άσκηση, η κοινωνική ζωή, το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ επηρεάζουν άμεσα τη λειτουργία του εγκεφάλου. Αυτό σημαίνει ότι η πρόληψη της γνωστικής έκπτωσης και της άνοιας ξεκινά πολύ πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα.
Η διατροφή παίζει μεγαλύτερο ρόλο απ’ όσο νομίζουμε
Για χρόνια, η έρευνα επικεντρωνόταν στη σημασία της διατροφής στα παιδιά και στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Πλέον όμως, όλο και περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι οι διατροφικές επιλογές της ενήλικης ζωής επηρεάζουν και τη μνήμη στην τρίτη ηλικία.
Η Μεσογειακή διατροφή φαίνεται να είναι μία από τις πιο προστατευτικές για τον εγκέφαλο. Τρόφιμα όπως:
- φρούτα και λαχανικά,
- ψάρια,
- ελαιόλαδο,
- όσπρια,
- ξηροί καρποί,
- δημητριακά ολικής άλεσης
συνδέονται με μικρότερο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης και άνοιας.
Παρόμοια οφέλη φαίνεται να έχουν και η DASH και η MIND diet, διατροφικά πρότυπα που στοχεύουν στην προστασία του εγκεφάλου και της καρδιάς.
Τα θρεπτικά συστατικά που βοηθούν τον εγκέφαλο
Ορισμένες βιταμίνες και αντιοξειδωτικά φαίνεται να έχουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο:
- Βιταμίνες του συμπλέγματος Β (Β6, Β12, φολικό οξύ)
- Σίδηρος
- Πολυφαινόλες από μούρα, κακάο, πράσινο τσάι και ελαιόλαδο
- Ω-3 λιπαρά οξέα από ψάρια και ξηρούς καρπούς
Τα συστατικά αυτά βοηθούν στη σωστή λειτουργία των νευρικών κυττάρων και προστατεύουν τον εγκέφαλο από το οξειδωτικό στρες.
Το έντερο επηρεάζει και τον εγκέφαλο
Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες μελετούν έντονα τον «άξονα εντέρου-εγκεφάλου». Το μικροβίωμα του εντέρου φαίνεται ότι επηρεάζει όχι μόνο την πέψη αλλά και τη διάθεση, τη μνήμη και τη συγκέντρωση.
Γι’ αυτό, τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες και προβιοτικά, όπως:
- γιαούρτι,
- κεφίρ,
- όσπρια,
- λαχανικά,
- φρούτα,
φαίνεται να συμβάλλουν θετικά και στη γνωστική υγεία.
Η πρόληψη ξεκινά από τη μέση ηλικία
Η παχυσαρκία, η υπέρταση, το κάπνισμα και η έλλειψη άσκησης στη δεκαετία των 40 και 50 ετών συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας αργότερα.
Αυτό σημαίνει ότι:
- η καθημερινή κίνηση,
- η σωστή διατροφή,
- ο καλός ύπνος,
- και η διαχείριση του στρες
δεν βοηθούν μόνο την καρδιά, αλλά και τον εγκέφαλο.
To The Point
Δεν υπάρχει μία «μαγική» τροφή για τη μνήμη. Όμως, ένας συνολικά υγιεινός τρόπος ζωής φαίνεται να είναι το πιο ισχυρό εργαλείο για τη διατήρηση της γνωστικής υγείας.
Τελικά, ό,τι κάνει καλό στην καρδιά, πιθανότατα κάνει καλό και στον εγκέφαλο.
Puri, S., Shaheen, M., & Grover, B. (2023). Nutrition and cognitive health: A life course approach. Frontiers in Public Health, 11. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1023907
Στεφανία Παν. Νικολάου
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
