Τα Χριστούγεννα είναι συνδεδεμένα με χαρά, οικογενειακά τραπέζια, παραδόσεις και φυσικά… φαγητό. Κάθε χρόνο όμως, για πολλούς ανθρώπους, συνοδεύονται και από άγχος γύρω από το βάρος, ενοχές και την αίσθηση ότι «χάλασε όλη η προσπάθεια».
Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη – και η επιστήμη το επιβεβαιώνει.
Τα τελευταία χρόνια υπάρχει αυξανόμενο επιστημονικό ενδιαφέρον γύρω από τα αίτια της παχυσαρκίας και τις αποτελεσματικές στρατηγικές πρόληψης. Τα προγράμματα αλλαγής τρόπου ζωής θεωρούνται το «χρυσό πρότυπο» για τη διαχείριση βάρους, με μέση ετήσια απώλεια 8–10%.
Ωστόσο, οι περίοδοι των γιορτών αποτελούν μια ιδιαίτερη πρόκληση. Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας (PubMed, τελευταία 10 χρόνια, ενήλικος πληθυσμός) εξέτασε ειδικά τον ρόλο του φαγητού και της συμπεριφοράς κατά τη χειμερινή εορταστική περίοδο.
Από 216 δημοσιεύσεις, μόνο 10 πληρούσαν τα κριτήρια, με συνολικά 4.627 συμμετέχοντες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι παρουσιάζουν αυξομειώσεις βάρους κατά τη διάρκεια των γιορτών. Το ανησυχητικό όμως στοιχείο είναι ότι το βάρος που κερδίζεται εκείνη την περίοδο συχνά δεν χάνεται μετά, ιδιαίτερα σε άτομα με παχυσαρκία ή μεταβολικές διαταραχές.Γιατί συμβαίνει αυτό; Δεν φταίει μόνο το φαγητό.
Οι γιορτές συνοδεύονται από αλλαγή ρουτίνας, λιγότερη κίνηση, κοινωνικές πιέσεις, αλλά και έντονους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες. Για αρκετούς ανθρώπους, τα Χριστούγεννα είναι μια αγχωτική περίοδος που οδηγεί σε αυξημένη συναισθηματική κατανάλωση τροφής και υψηλότερη θερμιδική πρόσληψη.
Η έρευνα δείχνει ότι ακόμα και απλές παρεμβάσεις μπορούν να κάνουν διαφορά: εποπτευόμενη άσκηση, δομημένα γεύματα στον χώρο εργασίας, αλλά και μικρά, ρεαλιστικά «tips» μέσα στις γιορτές βοηθούν στην αποφυγή ανεπιθύμητης αύξησης βάρους.
Όχι δίαιτες-εξπρές, όχι ακραίοι περιορισμοί.
Το βασικό μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η παχυσαρκία είναι μια πολυπαραγοντική κατάσταση και χρειάζεται συνεχή, υποστηρικτική και πολυεπιστημονική προσέγγιση. Ακόμα και οι πιο αποτελεσματικές βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις έχουν νόημα μόνο όταν συνοδεύονται από σταθερή φροντίδα και συνέπεια.
Τα Χριστούγεννα δεν είναι «διατροφικό λάθος». Είναι μια περίοδος ζωής. Και αξίζει να τη ζούμε με μέτρο, κατανόηση και λιγότερη ενοχή. Καλές γιορτές!
Στεφανία Παν. Νικολάου
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
