Οι πραγματικοί λόγοι πίσω από την πτώση της μνήμης
Το να ξεχνάς πράγματα —από απλά ραντεβού μέχρι καθημερινές λεπτομέρειες— είναι πολύ πιο συνηθισμένο απ’ όσο νομίζεις. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο σοβαρό πρόβλημα· συνήθως αποτελεί φυσιολογική αντίδραση του εγκεφάλου σε πιεστικές συνθήκες ζωής και νοητικό «φόρτο».
Ένας από τους βασικότερους λόγους είναι το στρες και η υψηλή κορτιζόλη, που εμποδίζουν την αποτελεσματική αποθήκευση νέων πληροφοριών. Όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε συνεχόμενη ένταση, ο εγκέφαλος δίνει προτεραιότητα στην επιβίωση και όχι στη λεπτομερή καταγραφή μνήμης — με αποτέλεσμα «αστοχίες» στην καθημερινότητα.
Ο κακός ύπνος είναι επίσης καθοριστικός. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο εγκέφαλος ταξινομεί και «αρχειοθετεί» τις πληροφορίες της ημέρας. Αν ο ύπνος είναι ανεπαρκής, ανήσυχος ή διακοπτόμενος, η διαδικασία αυτή δεν ολοκληρώνεται και δημιουργούνται κενά μνήμης.
Μεγάλο ρόλο παίζει και η υπερφόρτωση πληροφοριών. Στη σύγχρονη εποχή βομβαρδιζόμαστε από email, ειδοποιήσεις, δουλειές, multitasking — περισσότερα από όσα μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά ο προμετωπιαίος λοβός, το κέντρο οργάνωσης του εγκεφάλου. Όταν προσπαθούμε να κάνουμε πολλά ταυτόχρονα, ουσιαστικά δεν αποθηκεύουμε τίποτα σωστά.
Η διατροφή και η πνευματική κόπωση επίσης επηρεάζουν. Έλλειψη B12, μαγνησίου ή βιταμίνης D, χαμηλή πρόσληψη πρωτεΐνης και αφυδάτωση μπορούν να μειώσουν τη συγκέντρωση και την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών. Παράλληλα, η καθιστική ζωή περιορίζει την κυκλοφορία του αίματος στον εγκέφαλο, κάτι που μειώνει την οξυγόνωση και άρα τη νοητική απόδοση.
Συμπερασματικά, το «ξεχνάω» είναι συνήθως αποτέλεσμα συσσωρευμένων παραγόντων και όχι ένδειξη μόνιμης βλάβης. Με μικρές αλλαγές, η μνήμη βελτιώνεται εντυπωσιακά.
Τo the point:
5’ ημερήσιας συγκέντρωσης χωρίς κινητό (π.χ. να κάνεις μόνο μία δουλειά με απόλυτη προσοχή) βελτιώνει τη μνήμη περισσότερο από οποιοδήποτε brain game.
Στεφανία Παν. Νικολάου
Διαιτολόγος – Διατροφολόγος
